In de uitwerking van mijn casus werd ik geconfronteerd met een probleem dat eerder enkel op de achtergrond sluimerde. Namelijk wat er op Second Life onder ‘dating praktijken’ verstaan kan worden. Eigenlijk was dit ook een probleem voor sociale netwerk sites, maar dit lostte zichzelf al vrij snel op, aangezien verschillende gadgets en groepen zich vrij sterk als ‘date plaatsen’ profileren. Zo zijn er gadgets als de ‘durex love machine‘ en de ‘flirt-o-meter‘, en hyves groepen als ‘have a date‘. Na een beetje googlen over Second Life (SL) kwam ik eigenlijk ook al snel uit op een soort datingsites voor SL avatars en RL (Real Life) gebruikers, agentschappen ‘in’ SL zelf waar berichten gepost kunnen worden, en verhalen over mensen die elkaar in Second Life ontmoeten, al dan niet door een toevallige kennismaking. En dit laatste geval doet het onderscheid vervagen tussen wat door kan gaan als date praktijk en wat niet.

In het geval van date gadgets, groepen, sites en Second Life ’spots’, is er sprake van een duidelijke afbakening van een ‘date plaats’, of ‘date ruimte’. Deze ruimtes zijn ingericht als ontmoetingsplaatsen. Plaatsen waar je in contact kan komen met potentiële partners voor verscheidene doeleinden. De romantische versies voor het initiëren van een serieuze relatie, maar de erotische versies voor de zoektocht naar vleselijk genot. Zo zijn er ook sites die zich richten op het vinden van en reispartner. Het probleem met Second Life, en eigenlijk ook met sociale netwerk sites, is dat ze in incidentele gevallen ook een andere aanleiding geven om te spreken van dating praktijken. Niet als plek om elkaar (voor het eerst) te ontmoeten, maar als plek om elkaar beter te leren kennen. Een soort reflexieve ruimte waarin je elkaar aftast, maar waarin je je vooral afvraagt wat jij van de ander vindt en of het voor het ene of andere doeleinde een geschikte, of goede partner is.

Zo bekeken wringt het woord doeleinde echter een beetje. Want zijn de ontmoetingen, vooral als je met elkaar door min of meer ‘toevallige’ omstandigheden kennis maakt –wanneer je elkaar in Second Life tegen het lijft loopt, of toevallig bij elkaar in de klas zit– wel gericht op een doel? Stel je jezelf wel de vraag, en bovenal de verplichting om een antwoord te geven op de vraag, of het contact de potentie heeft om door te groeien in een relatie, of dat de ander een goede partner zal zijn? Of is ‘gevoel’ hierin toch eerder de sturende factor die ervoor zorgt dat je elkaar steeds vaker ontmoet, dat je ontmoetingen een bepaald karakter krijgen, dat het contact op een ‘natuurlijke’ of ‘organische’ manier uitgroeit tot een uiteindelijke vorm? En waarneer is er dan wel en wanneer is er geen sprake van daten?

Is daten eigenlijk niet de fase waarin je elkaar uitprobeert? Waar je kan testen of het wel of dat het niet gaat werken. Deze testfase roept noodzakelijk al criteria in het leven waarmee de mate van succes bepaald kan worden. Of is dit een retorische valkuil en zouden we ook kunnen zeggen dat de testfase eigenlijk bestaat uit de productie van gevoelens die je sturen in het verdere verloop van je handelingen en beslissingen? Dat er niet zozeer sprake is van (objectieve) criteria om te testen, maar van de productie van negatieve en positieve affecten? Maar dan nogmaals de vraag: kunnen we in dit laaste geval spreken van ‘dating praktijken’? Wat maakt een date nou echt een date?

Ik ben geneigd om deze vraag te beantwoorden door te zeggen dat een ontmoeting voor een date door kan gaan als er juist geen externe belangen meespelen. Wanneer een ontmoeting niet gericht is op het doen van zaken, of het uitvoeren van werk, maar enkel op het in elkaars gezelschap verkeren. Alhoewel mogelijk een belangrijk motief slaat deze definitie de plank mis. Elke goede vriendschap draait om het delen van elkaars gezelschap, bij een date is er juist iets meer in het spel. Het is de deels ongrijpbare potentie dat de ontmoeting iets meer betekent dan alleen het delen van elkaars gezelschap. Wat eigenlijk ongrijpbaar is, is het ‘iets meer’, wat omschreven zou kunnen worden met de veelomvattende term ‘liefde’, of specifieker nog, ‘romantische liefde’. Liefde is immers iets wat gekoesterd kan worden jegens meer dingen dan een specifiek persoon die je liefhebt.

Hier worden nu twee dingen zichtbaar. Ten eerste de cutlurele lading van de term romantische liefde. Alhoewel wij westerlingen waarschijnlijk denken aan één persoon waarvoor je een speciaal gevoel hebt, waarmee je initeme en sexuele betrekkingen aangaat en je leven deelt, zijn we er ons ook maar al te goed van bewust dat relaties in andere culturen op andere manieren gevormd worden. Uithuwelijking zoals in de Moslim gemeenschap is momenteel in Nederland een onderwerp van controversie, maar ook polygamie doet ons vrij exotisch aan. Ten tweede krijgt het concept daten nu invuling door de ongrijpbare ‘magie’ van romantische liefde, terwijl de eerder genoemde ontmoetingsplaatsen ook gericht waren op het vinden van een erotische-, of reispartner. Deze relaties zijn ook gestoeld op het in elkaars gezelschap verkeren en zouden zelfs het ‘iets meer’ van romantische liefde kunnen vervangen, door ze wederom te beschouwen als een aanloop naar, en een soort test voor het bereiken van een bepaald ‘doel’ (seks, de reis). Wanneer zo’n fase er niet is en de seks of de reis zelf de date is gaat dit argument echter niet op.

Uiteindelijk denk ik dat hieruit twee definities van een date afgeleid kunnen worden. De eerste is de date als ontmoeting tussen twee personen die elkaars gezelschap delen. De tweede is de date als ontmoeting tussen twee personen die mogelijk iets meer betekent dan het delen van elkaars gezelschap. Deze laatste definitie laat open of die mogelijkheid de productie van affectie, of het bereieken van een doel is. Dat is een vraag die evengoed niet onbelangrijk is, maar het beste in een ander kader geplaatst kan worden.